Ruud Markus heeft een carrière van meer dan twee decennia in projectmanagement en agile transformatie. Bij organisaties als ABN AMRO, de Kamer van Koophandel, KPN en SVB heeft hij teams begeleid door soms ingrijpende veranderingen. Via Interface ICT Force is hij inmiddels aan de slag als scrum master bij de Rijksoverheid. Wat hem onderscheidt? Zijn overtuiging dat structuur en processen nooit genoeg zijn. "Je kunt alles op papier perfect hebben ingericht, maar als teamleden zich niet veilig genoeg voelen om eerlijk te zijn, blijft het bij mooie woorden."
Van projectmanagement naar agile: een bewuste keuze
Ruud begon zijn loopbaan als klassieke projectmanager. Elf jaar werkte hij bij ABN AMRO, waar hij de overgang naar agile werken van dichtbij meemaakte en er actief aan bijdroeg. "Die transitie opende mijn ogen. Scrum gaf teams meer eigenaarschap, meer snelheid, meer contact met wat er echt speelde. Ik merkte dat ik me meer aangetrokken voelde tot die manier van werken dan tot het traditionele stuurgroepmodel."
Bij de Kamer van Koophandel ontwikkelde hij een hybride aanpak: richting het management en de stuurgroep werkte hij nog met klassiek projectmanagement, terwijl de uitvoering volledig draaide op scrum. "Dat soort nuance is in de praktijk vaak noodzakelijk. Je werkt in een organisatie die nog niet volledig agile is, maar je wilt het team wel de ruimte geven om er al wel zo te werken."
Dat hij via Interface ICT Force de juiste opdracht wist te vinden, voelde als een logische stap. "Het contact was van het begin af aan persoonlijk en direct. Ze dachten echt mee over wat bij me past. Dat maakt het verschil."
Psychologische veiligheid als fundament
Tijdens zijn jaren bij ABN AMRO begon Ruud onderzoek te doen naar een concept dat hem niet meer losliet: psychologische veiligheid. "Ik zag steeds hetzelfde patroon. Processen werden verbeterd, ceremonies werden strak ingericht, en toch voelde er iets mis. Teams leverden niet wat ze konden leveren. En als je doorvroeg, bleek het erop dat mensen dingen niet durfden te zeggen."
Psychologische veiligheid, zoals gedefinieerd door Harvard-professor Amy Edmondson, gaat over het gedeelde gevoel binnen een team dat je interpersoonlijke risico's kunt nemen zonder daarvoor gestraft te worden. Dat je een fout kunt toegeven, een vraag kunt stellen die misschien dom lijkt, of een collega kunt aanspreken zonder de verhouding te beschadigen.
"Dat klinkt simpel, maar het is allesbehalve vanzelfsprekend," zegt Ruud. "Zeker in IT-omgevingen, waar mensen gewend zijn op hun vakkennis beoordeeld te worden, is kwetsbaarheid tonen geen evidentie."
Ruud ontwikkelde een eigen workshopmethode om psychologische veiligheid te meten en te verbeteren. Een van de oefeningen daarin is de feedbackcarrousel: teamleden geven elkaar stapsgewijs steeds moeilijkere feedback, zodat ze wennen aan het ongemak van eerlijkheid. "Je traint als het ware een spier. Hoe vaker een team dat doet in een veilige setting, hoe makkelijker het wordt in de echte werksituaties."
Momenteel werkt hij aan een toolkit specifiek voor scrum masters en teammanagers: een praktisch hulpmiddel om psychologische veiligheid structureel onderdeel te maken van het dagelijkse werk.
Aan de slag bij de Rijksoverheid
Ruud werd aangetrokken als scrum master in een team dat zich bezighoudt met Operations Monitoring & Services. Het team was opgesplitst in twee teams, maar werkte voor een deel van de ceremonies nog samen. "De basis was niet optimaal toen ik begon. De product owner zei 'ze doen niet wat ik vraag', en het team zei 'ik weet niet wat we moeten doen'. Dat is een klassiek signaal: onduidelijkheid over verantwoordelijkheden en prioriteiten."
Ruud pakte het systematisch aan. Het refinementproces werd verbeterd zodat het team beter voorbereid de sprint inging. Retrospectives werden per team gehouden in plaats van gezamenlijk, wat de effectiviteit direct verhoogde. Er kwam een teamspagina in Confluence met heldere informatie over wie het team is, wat er actief is en hoe requests binnenkomen. "Structuur en gedrag versterken elkaar. Als je het proces verbetert, krijg je ander gedrag. Maar je moet ook het gedrag zelf begeleiden."
Want dat is de kern van zijn aanpak: processen zijn het middel, niet het doel. "Ik stimuleer teamleden om elkaar aan te spreken als er iets misgaat. Om sprint goals serieus te nemen als gedeelde verantwoordelijkheid. Om actiepunten uit de retro echt mee te nemen in de volgende sprint, anders heb je geen cyclische verbetering maar alleen een ritueel."
Zijn contract is inmiddels verlengd om breder bij te dragen aan de agile transformatie binnen de organisatie.
Scrum Safari: van elkaar leren
Een van Ruuds favoriete initiatieven is de Scrum Safari, die hij eerder bij SVB introduceerde. Het idee is eenvoudig: scrum masters kunnen elkaars ceremonies bijwonen. Via een lijst konden ze aangeven bij welke events ze aanwezig wilden zijn, van sprint planning tot retrospectief. "Je leert enorm veel door een ander team te observeren. Hoe gaat een andere scrum master om met een moeilijke discussie? Hoe faciliteert hij een planning waarbij de capaciteit al overvraagd is?"
Het initiatief sluit direct aan op zijn visie op psychologische veiligheid. "Openheid en leren van elkaar gaan hand in hand. Een cultuur waarin dat normaal is, maakt teams sneller beter."
Cultuurverandering als studie
Naast zijn werk doet Ruud een pre-master culturele wetenschappen aan de universiteit. Een bewuste keuze. "Agile transformaties mislukken zelden omdat de methode niet klopt. Ze mislukken omdat de cultuur niet meegaat. Ik wil dat beter begrijpen, ook wetenschappelijk."
Onderzoek bevestigt dat beeld: niet de specifieke scaling-methode, of dat nu SAFe, LeSS of Spotify is, bepaalt het succes van een agile transformatie, maar de volwassenheid van teams en scrum masters. "Dat is precies waarom ik me richt op gedrag en veiligheid. Die zijn universeler dan welke framework dan ook."
Binnen de Rijksoverheid voelt hij zich op zijn plek. "De uitdaging is groot genoeg, de mensen zijn gemotiveerd en er is ruimte om echt iets te veranderen. Dat is wat ik zoek in een opdracht."
Wil je weten wat Interface ICT Force voor jouw organisatie kan betekenen? Neem contact met ons op.
